Un novo proxecto de investigación, encabezado polo Centro Singular de Investigación en Química Biolóxica e Materiais Moleculares da USC (CiQUS), busca poñer fin á incerteza diagnóstica que rodea á COVID persistente. Esta patoloxía, que afecta a millóns de persoas a nivel global, carece aínda de ferramentas de detección estandarizadas, un baleiro que o equipo compostelán pretende encher mediante a validación de marcadores proteicos específicos.

Equipo do CiQUS involucrado no proxecto.

A investigación, que conta cun financiamento de 315.000 euros por parte da Schmidt Initiative for Long Covid (SILC), terá unha execución de 18 meses. O punto de partida son os traballos previos do equipo liderado por Rebeca García Fandiño, cuxos achados suxiren que a COVID persistente non se divide en categorías pechadas, senón que se manifesta como un continuo de gravidade biolóxica. Esta visión innovadora foi a que espertou o interese da iniciativa SILC para pasar da investigación básica á aplicación clínica.

Os obxectivos estratéxicos do proxecto inclúen:

• Validar un panel reducido de biomarcadores para diferenciar con precisión aos pacientes con Long COVID de aqueles que se recuperaron totalmente.
• Crear un índice cuantitativo que reflicta a carga biolóxica da enfermidade.
• Facilitar a integración destas ferramentas na práctica hospitalaria diaria.

O reto dunha doenza invisible

Estímase que entre o 10% e o 15% dos superviventes do SARS-CoV-2 —decenas de millóns en todo o mundo— desenvolven COVID persistente. Os afectados conviven con síntomas debilitantes como a fatiga crónica, problemas cognitivos, disnea ou intolerancia ao esforzo. Ata o momento, o diagnóstico depende de criterios clínicos subxectivos, o que complica o acceso a tratamentos eficaces e o seguimento fiable da evolución do paciente.

A solidez deste proxecto susténtase en catro artigos científicos publicados recentemente polo equipo da USC. Nestes estudos exploráronse diversas vías. Entre elas, proteómica cuantitativa: identificáronse alteracións en procesos inflamatorios, metabólicos e vasculares, detectando incluso antíxenos virais en plasma; lipidómica non dirixida: revelouse un amplo remodelado de lípidos compatible con danos metabólicos sostidos; e espectroscopía de plasma: demostrouse que é posible obter "pegadas bioquímicas" que resumen de xeito sinxelo a complexidade ómica da enfermidade.

Para acadar os seus obxectivos, o equipo utilizará mostras do estudo multicéntrico internacional LC-Optimize, o que garante unha validación robusta en diferentes contextos xeográficos e clínicos.

O equipo detrás do proxecto

A coordinación recae en Rebeca García Fandiño (investigadora principal do CiQUS) e Ángel Piñeiro (profesor de Física Aplicada da USC). Ambos codirixen o grupo SIMBIOS, especializado en biofísica e modelización molecular.

No equipo investigador tamén participan Uxía Lage Vidal, Paula Antelo-Riveiro e Alejandro Seco-González (CiQUS), así como Susana Bravo, responsable de Proteómica no IDIS (Instituto de Investigación Sanitaria de Santiago).

Aínda que non forman parte desta etapa financiada pola SILC, o proxecto recoñece o labor fundamental de Emilio Rodríguez Ruiz e María Jesús Domínguez, do Hospital Clínico Universitario de Santiago, que foron pezas clave na fase inicial de caracterización clínica